Tamlananı ortak ad tamlaması nedir? - Kamil Baki

 

Ad tamlamalarında tamlayanlar ortak kullanılabileceği gibi tamlananlar da ortak kullanılabilir.

Sevginin ve saygının tanımını yeniden yapmamız gerekebilir. (sevginin tanımı, saygının tanımı)

Sen bana Türkiye'deki şehir ve köy hayatı ile ilgili biraz bilgi ver. (şehir hayatı, köy hayatı) 

Başarının da başarısızlığın da temelinde aynı faktörler vardır, diyebilir miyiz? (başarının temeli, başarısızlığın temeli)

Müdür, Özgür'ün ya da Orhan'ın idareye dilekçe vermesi gerektiğini söyledi. (Özgür'ün idareye dilekçe vermesi, Orhan'ın idareye dilekçe vermesi)

''Ad tamlamaları'' başka bir adın sıfatı olabilir mi?

Ad Tamlamalarında Tamlayanın Düşmesi - Kamil Baki

Tamlayanı zamir olan ad tamlamalarında tamlayan genellikle söylenmez. Bu türden tamlayanı söylenmemiş ad tamlamalarına tamlayanı düşmüş ad tamlaması denir.

Onun ceketi  okulda kalmış. / tamlayanı zamir olan ad tamlaması
Ceketi okulda kalmış. / tamlayanı düşmüş ad tamlaması
Bizim evimiz buraya çok uzak. / tamlayanı zamir olan ad tamlaması
Evimiz buraya çok uzak. / tamlayanı düşmüş ad tamlaması
Annem sürekli benim hareketlerimi eleştirir. / tamlayanı zamir olan ad tamlaması
Annem sürekli  hareketlerimi eleştirir. / tamlayanı düşmüş ad tamlaması


Aşağıdakilerin hangisinde tamlayanı düşmüş bir ad tamlaması vardır?

A) Gölgeleri düşüyor yollara kavakların, çınarların.
B) Hissediliyor artık sıcaklığı yaz mevsiminin.
C) Oğlumun yüreği, yüreğime benziyor, farkında mısın?
D) Sessizliği yaşıyorum hep senin gözlerinde.
E) Mutluğu sana sakladım, ayrılığı karanlık gecelere.


Doğru yanıt: C
yüreğim ( benim yüreğim)


UYGULAMA

Aşağıdaki cümlelerdeki tamlayanı düşmüş ad tamlamalarını bulup işaretleyin.

Ben insanlığımla her zaman gurur duymuşumdur.
Yarın uğrarım demişsin annemlere dün akşam.
Buraya gelmesin bir daha o arkadaşların.
Olayı gözlerimizle gördük, demiş tüm şahitler.
Konuyu bir de anlayacağın dilde anlatacağım.
Kalemi öğretmeni vermiş sınavdan önce.
Vallahi sözleriniz hepimizi derinden yaraladı.
Bu tür eylemlere yasalarınız izin vermiyor, anladığım kadarıyla.
Gömleğin de pek güzelmiş, hani.Ben insanlığımla her zaman gurur duymuşumdur.


Yarın uğrarım demişsin annemlere dün akşam.
Buraya gelmesin bir daha o arkadaşların.
Olayı gözlerimizle gördük, demiş tüm şahitler.
Konuyu bir de anlayacağın dille anlatacağım.
Kalemi öğretmeni vermiş sınavdan önce.
Vallahi sözleriniz hepimizi derinden yaraladı.
Bu tür eylemlere yasalarınız izin vermiyor, anladığım kadarıyla.
Gömleğin de pek güzelmiş, hani.
Annesi biraz önce bizi aradı.

Yansıma Sözcükler ve Yansımadan Türemiş Ad ve Eylemler

Ad Durum (Hal) Ekleri

Ad ve zamirlerin cümledeki görevlerini belirtmeye yarayan eklere ad durum eki ya da hal eki denir. Ad durum ekleri şunlardır:

-i (-ı, -u, -ü ) Belirtme durum eki
-e (-a) Yönelme durum eki
-de (-da, -te, -ta) Kalma durum eki
-den (-dan, -ten, -tan) Çıkma durum eki

Arabayı geçen ay satım. /  Belirtme durumu
Seni çok iyi anlıyorum. / Belirtme durumu
Dün onu burada ağırladık. / Belirtme durumu
Sen ona yardım edemezsin. / Yönelme durumu
İki haftadır köye gitmiyoruz. / Yönelme durumu
Hepimizin öğretmenlere saygısı sonsuzdur. / Yönelme durumu
Dün İzmir'de sizi görmüşler. / Kalma durumu
Toplantı bugün beşte. / Kalma durumu
Anadolu'da birçok müşterimiz var. / Kalma durumu
Çantasından bir kalem çıkarıp bana verdi. / Çıkma durumu
Sizi herkesten az sevmiyorum. / Çıkma durumu
Bu kitapları sizden aldık. /  Çıkma durumu

Not: Türkçede birçok ek biçimce aynı, işlevce farklıdır. Ad durum ekleri de biçimce aynı bazı eklerle karıştırılmaktadır.

Yazı burada geçirelim. / Ad durum eki
Yazı çok güzel geçmiş kardeşimin. / İyelik eki
Yazı pek okunaklı değil. / Yapım eki

Geçen hafta Bodrum'a gittik. / Ad durum eki
Yaza bizim köye gidelim. / Yapım eki

Şehirde yaşamaya alışmışsın. / Ad durum eki
Sözde sorunlarla bizi epeyce oyaladı./ Yapım eki

Ankara'dan saat üçte çıktık. / Ad durum eki
Sizi candan kutlarım. / Yapım eki
Sıradan işlerle uğraşmazdı. / Yapım eki
Öğrencilerden birkaçı gelmemiş. / Tamlayan (in) eki


(I) Gerçek yazar, yaratma yeteneğini kullanarak yaşamı bilgi, duygu ve düşünce süzgecinden geçiren kişidir. (II) Bu yazar, kahramanlarının ruhsal durumlarını anlatmak için, onların davranışlarını ve başkalarıyla olan ilişkilerini gösterme yolunu seçiyor. (III) Seçtiği karakterler öylesine kanlı canlı kişiler ki benzerlerine gerçek hayatta kolayca rastlanabilir. (IV) Yazar, hem okurunu bir beklenti içinde tutmak hem de anlatımını tekdüzelikten kurtarmak için çeşitli yollara başvuruyor. (V) Romanlarının konusunu kendi gözlemlerinden, toplumsal sorunlardan çıkardığı gibi, bunları masallardan, destanlardan da alabiliyor.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde, adın yönelme durum ekini almış sözcükler vardır?

A) I. ve II.                                 B) I. ve V.                     C) II. ve III.
                            D) III. ve IV.                    E) IV. ve V.


Yanıt: D

Zamirler ve Ad Tamlamaları

Zincirleme ad tamlaması nedir?

Çoğul eki (-ler / -lar) adlara nasıl gelir?

Adlar cümlede yüklem olabilir mi?

Ad çekim ekleri nelerdir?

Varlıklara verilişlerine göre adlar kaça ayrılır?

Ad tamlamaları başka bir adın sıfatı olabilir mi?

Türemiş ad nedir?

Tamlayan (tümleyen) nedir?

Belirtili ad tamlaması nedir?

Adlarda küçültme nedir?

Hal (durum) eki nedir?

Zamirler tamlayan olabilir mi?

Basit ad nedir?

Ad soylu sözcükler nelerdir?