Açıklamalı özne nedir?

Hangi cümlelerde hangi özne bulunur? - Kamil Baki

Gerçek Özne: İşi yapan özne.

Etken, dönüşlü, işteş çatılı eylemlerin yüklem olduğu cümlelerde bulunur.

Ayhan yarın İstanbul'a gidecek. / Ayhan-gerçek özne / yüklem-etken eylem

Ayşe odasına gidip süslendi. / Ayşe-gerçek özne / yüklem-dönüşlü eylem

Arif ile Hüseyin dövüşmüş. / Arif ile Hüseyin-gerçek özne / yüklem işteş eylem


Sözde Özne: İşten etkilen özne

Edilgen-geçişli eylemlerin yüklem olduğu cümlelerde bulunur.

Dün çocuklar Ankara'ya gönderildi. / çocuklar-sözde özne / yüklem-edilgen eylem


Örtülü Özne: Zarf tümleci içinde yer alan özne

Edilgen eylemlerim yüklem olduğu cümlelerde bulunur.

İdare tarafından sınavlar ertelendi. / idare tarafından-örtülü özne / yüklem-edilgen eylem


Gizli Özne: Söylenmemiş özne

Etken, edilgen, dönüşlü, ve işteş çatılı eylemlerin yüklem olduğu cümlelerde bulunur.

Yarın sizi arayacak. / o-gizli özne / yüklem-etken eylem

Rahatsızlanınca hemen eve gönderilmiş. / o-gizli özne / yüklem edilgen eylem

Not: Edilgen, dönüşlü, işteş eylemlerin yüklem olduğu cümlelerdeki gizli özne, gerçek öznedir. Edilgen eylemlerin yüklem olduğu cümlelerdeki gizli özneler ise sözde öznedir.

Gizli özne ile sözde özne arasında ne fark vardır?

Adlar cümlede yüklem olabilir mi?

Zarf tümleci nedir nasıl bulunur?

Nesne nedir nasıl bulunur?

Dolaylı tümleç nedir nasıl bulunur?

Örtülü özne nedir?

Zamirler yüklem olabilir mi?

Ne sorusu hangi ögeyi sorusu buldurur? - Kamil Baki

Ne sorusu hem özneyi hem de belirtisiz nesneyi bulduran bir soru sözcüğüdür?

Yükleme sorulan ilk ''ne'' sorusu özneyi, özneden sonraki ''ne'' sorusu ise belirtisiz nesneyi buldurur.

Başıma taş düştü. / ne düştü / taş / özne

Başıma taş attı. / kim attı / o / özne, / ne attı / taş / belirtisiz nesne

Zamirler yüklem olabilir mi?

Ne sözcüğü hangi ögeyi buldurur? - Kamil Baki

''Ne'' sözcüğü hem özneyi hem de belirtisiz nesneyi bulduran bir soru sözcüğüdür. Yükleme sorulan ilk ''ne'' sorusu özneyi, özneden sonraki ''ne'' sorusu belirtisiz nesneyi buldurur.

Kafama taş düştü. / Ne düştü? / taş / özne
Kafama taş attı. / Kim attı? / o / özne; Ne attı? / taş / belirtisiz nesne

Yardımcı ögeler nelerdir?

Bir cümlede bulunması zorunlu olmayan (temel ögeler dışındaki ögeler) ögelere yardımcı öge denir. Bu ögeler cümlenin kapsamını genişleten ögelerdir.

Yardımcı ögeler:

Nesne (düz tümleç)
Dolaylı tümleç (yer tamamlayıcı)
Zarf tümleci (belirteç tümleci)
Edat tümleci (ilgeç tümleci)