ses olayları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
ses olayları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

2017/01/03

Ünsüz Yumuşaması (Değişimi) ve Ünsüz Yumuşamasına Aykırılık


Sonu süreksiz sert ünsüzlerle (p, ç, t, k) biten sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldığında sözcüğün sonundaki süreksiz sert ünsüzler, b, c, d, g, ğ ünsüzlerine dönüşür. Bu ses olayına ünsüz yumuşaması denir.

kitap / kitap-ı / kitab-ı (p/b)
tümleç / tümleç-i / tümlec-i (ç/c)
yoğurt / yoğurt-u / yoğutd-u (t/d)
renk / renk-i / reng-i (k/g)
toprak / toprak-ı / toprağ-ı (k/ğ)

Ancak bazı sözcükler (tek heceli sözcükler, yabancı sözcükler) ünsüz yumuşaması kuralına uymaz.

ip / ip-i / ip-i (p/p) aykırı
sap / sap-ı / sap-ı (p/p) aykırı
 / iç-i / iç-i (ç/ç) aykırı
millet / millet-i / millet-i (t/t) aykırı
at / at-ı / at-ı (t/t) aykırı
ak / ak-ı / ak-ı (k/k) aykırı
hukuk / hukuk-u / hukuk-u (k/k) aykırı



2014/09/16

Ünlü düşmesi ile aşınma arasında ne fark vardır?



Aşınma sözcük birleşmelerinde iki ünlünün karşı karşıya gelmesinden kaynaklanan bir ses olayıdır.

ne-için / niçin
ne-asıl / nasıl
kahve-altı / kahvaltı
cuma-ertesi / cumartesi

Not: Sözcük birleşmelerinde benzer sesler de aşınmaya yol açabilir.

pazar-ertesi /pazartesi (ar/er)

Ünlü düşmesi ise sözcükle ek birleşmelerinde ünsüzlerin ünlüleri kendi hecesine çekmeye çalışmasından kaynaklanır.

alın-ı / alnı
burun-u / burnu
devir-im / devrim
sıyır-ıl / sıyrıl-

Not: Ünlü düşmesi sözcük birleşmelerinde de meydana gelebilir.

seyir-etmek / seyretmek
kahır-olmak / kahrolmak