Not: ''y'' kaynaştırma harfi de eylemlerde ünlü daralmasına (konuşmada) yol açar. Ancak ''y'' kaynaştırma harfinin yol açtığı ünlü daralması (yemek ve demek sözcükleri hariç) yazıda gösterilmez.
ye-y-ecek / yi-y-ecek
de-y-en / di-y-en
ses olayları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
ses olayları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
2017/06/08
2017/05/31
Ünlü düşmesi nedir?
Bazı sözcükler eklerle birleşirken son ünlülerini yitirirler, bu olaya ünlü düşmesi denir.
alın-ı / alnı
burun-u / burnu
fikir-i / fikri
zihin-i / zihni
devir-il / devril-
devir-im / devrim
sızı-la / sızla-
ileri / iler-le-
sarı / sar-ar-
koku / kok-la-
yalın / yalnız
yanıl- / yanlış
Not: Bazı sözcüklerdeki ünlü düşmesi çekim ekinden (alnı, burnu, fikri, zihni...), bazılarında ise yapım ekinden (devril, devrim, sızla, sarar, kokla...) kaynaklanır. Sınavlarda bu detay genellikle sorulmaktadır.
2017/05/05
2017/01/03
Ünsüz Yumuşaması (Değişimi) ve Ünsüz Yumuşamasına Aykırılık
Sonu süreksiz sert ünsüzlerle (p, ç, t, k) biten sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldığında sözcüğün sonundaki süreksiz sert ünsüzler, b, c, d, g, ğ ünsüzlerine dönüşür. Bu ses olayına ünsüz yumuşaması denir.
kitap / kitap-ı / kitab-ı (p/b)
tümleç / tümleç-i / tümlec-i (ç/c)
yoğurt / yoğurt-u / yoğutd-u (t/d)
renk / renk-i / reng-i (k/g)
toprak / toprak-ı / toprağ-ı (k/ğ)
Ancak bazı sözcükler (tek heceli sözcükler, yabancı sözcükler) ünsüz yumuşaması kuralına uymaz.
ip / ip-i / ip-i (p/p) aykırı
sap / sap-ı / sap-ı (p/p) aykırı
iç / iç-i / iç-i (ç/ç) aykırı
millet / millet-i / millet-i (t/t) aykırı
at / at-ı / at-ı (t/t) aykırı
ak / ak-ı / ak-ı (k/k) aykırı
hukuk / hukuk-u / hukuk-u (k/k) aykırı
2016/11/25
2014/09/16
Ünlü düşmesi ile aşınma arasında ne fark vardır?
Aşınma sözcük birleşmelerinde iki ünlünün karşı karşıya gelmesinden kaynaklanan bir ses olayıdır.
ne-için / niçin
ne-asıl / nasıl
kahve-altı / kahvaltı
cuma-ertesi / cumartesi
Not: Sözcük birleşmelerinde benzer sesler de aşınmaya yol açabilir.
pazar-ertesi /pazartesi (ar/er)
Ünlü düşmesi ise sözcükle ek birleşmelerinde ünsüzlerin ünlüleri kendi hecesine çekmeye çalışmasından kaynaklanır.
alın-ı / alnı
burun-u / burnu
devir-im / devrim
sıyır-ıl / sıyrıl-
Not: Ünlü düşmesi sözcük birleşmelerinde de meydana gelebilir.
seyir-etmek / seyretmek
kahır-olmak / kahrolmak
2014/02/04
2014/01/04
2013/12/06
Ulama nedir? - Kamil Baki
Ulama nedir, nerelerde ulama yapılamaz?
Bir sözcüğün sonundaki ünsüzün, kendisinden sonraki sözcüğün başındaki ünlüye bağlanarak okunmasına ulama denir.
Üç ekmek, iki kalem istiyorum.
Not: Noktalama işaretlerinin kullanıldığı sözcükler arasında ulama yapılamaz.
Üç ekmek, iki kalem istiyorum.
2013/09/28
2013/09/26
Ses bilgisinden kaynaklanan yazım yanlışları nelerdir? - Kamil Baki
Ses bilgisinden kaynaklanan yazım yanlışları
1) Benzeşme (sertleşme)
Bir sözcükte benzeşme varsa mutlaka yazıda gösterilmesi gerekir.
1984'de İzmir'de mi yaşıyordunuz? / yanlış
1984'te İzmir'de mi yaşıyordunuz? / doğru
Biberi kaçdan aldınız? / yanlış
Biberi kaçtan aldınız? / doğru
Amcanlar gitdikten sonra mı gelirsin? / yanlış
Amcanlar gittikten sonra mı gelirsin? / doğru
2) Yumuşama (değişim)
Özel adlardaki yumuşama yazımda gösterilmez.
Bu yıl Zonguldağ'a hiç gitmemişler. / yanlış
Bu yıl Zonguldak'a hiç gitmemişler. / doğru
Kardeşim, Zeyneb'i saat beşte görmüş. / yanlış
Kardeşim, Zeynep'i saat beşte görmüş. / doğru
3) Ünlü Düşmesi
Bir sözcükte ünlü düşmesi varsa mutlaka yazıda gösterilmesi gerekir.
Önümüzdeki yıl izinimi Antalya'da geçireceğim. / yanlış
Önümüzdeki yıl iznimi Antalya'da geçireceğim. / doğru
Bence biraz sabır etmelisiniz. / yanlış
Bence biraz sabretmelisiniz. / doğru
4) Daralma
''y'' kaynaştırma harfinin neden olduğu daralma ''demek'' ve ''yemek'' sözcükleri hariç yazıda gösterilmez.
Ne söylediğinizi ben de anlıyamadım. / yanlış
Ne söylediğinizi ben de anlayamadım. / doğru
Bizi orada bekliyeceğini bilmiyordum. / yanlış
Bizi orada bekleyeceğini bilmiyordum. / doğru
2012/10/18
Ünlü düşmesi nedir? - Kamil Baki
Bazı sözcükler eklerle birleşirken son hecelerindeki ünlüyü yitirebilirler. Bu ses olayına ünlü düşmesi denir.
alın-ı / alnı
burun-u / burnu
fikir-i / fikri
devir-im / devrim
sıyır-ıl / sıyrıl
yumurta-la / yumurtla
Not: Ünlü düşmesi yazıda gösterilmesi gereken bir ses olayıdır. Yazıda gösterilmeyen ünlü düşmesi bir yazım yanlışı olarak kabul edilir.
İzinimi Ankara'da geçireceğim. / yazım yanlışı
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)