Üleştirme ne demektir? - Kamil Baki

 

Üleştirme, paylaştırma anlamına gelen bir sözcüktür. Bu sözcük eşitlik anlamını içerir.

beşer, altışar, yedişer, üçer...

Üleştirme anlamlı sözcükler genellikle sıfat olarak kullanılır. Bu türden sıfatlara üleştirme sıfatı denir.

Her öğrenciye ikişer kalem verildi.

Çocuklara beşer ceviz getirdik.

Üleştirme sözcüklerinden -li ekiyle durum zarfı türetilebilir.

Kalemleri beşerli paketleyeceksiniz.

Üleştirme sözcüklerinin yinelenmesiyle ikilemeler oluşturulabilir.

Kalemler beşer beşer paketlenecek.

Taşlar ikişer ikişer dizilmeliydi

''Ad tamlamaları'' başka bir adın sıfatı olabilir mi?

Türemiş sıfat nedir? - Kamil Baki

Hem ad hem eylem kök ve gövdelerinden yapım ekleriyle sıfat türetilebilir. Yapım eki almış bu türden sıfatlara türemiş sıfat denir.

kış-lık odun
ad  yapım eki
addan türemiş sıfat


kır-ıcı söz
eylem yapım eki
eylemden türemiş sıfat

Sıfat tamlamaları başka bir adın sıfatı olabilir mi?

Adlaşmış sıfat ile adlaşmış sıfat-fiil arasında ne fark vardır?

Örneklerle adlaşmış sıfatlar

Sıfat tamlaması nedir? - Kamil Baki

Sıfatlar tamlama durumunda olan sözcüklerdir.

Bir adla bir sıfatın oluşturduğu bu türden tamlamalara sıfat tamlaması denir.

yeşil örtü / niteleme sıfatıyla kurulmuş sıfat tamlaması
bu kitap / işaret sıfatıyla kurulmuş sıfat tamlaması
birkaç öğrenci / belgisiz sıfatla kurulmuş sıfat tamlaması
iki kişi / asıl sayı sıfatıyla kurulmuş sıfat tamlaması
dördüncü kat / sıra sıfatıyla kurulmuş sıfat tamlaması
ikişer elma / üleştirme sıfatıyla kurulmuş sıfat tamlaması
yüzde iki pay / kesir sayı sıfatıyla kurulmuş sıfat tamlaması
hangi ev / soru sıfatıyla kurulmuş sıfat tamlaması

Not: ''Sıfat tamlamaları''nda birinci sözcük ya da söz öbeği sıfat, ikinci sözcük ya ad ya da zamirdir.

Sıfat tamlamaları başka bir adın sıfatı olabilir mi?

Sıfatların türleri nelerdir?

Adlaşmış sıfat nedir?

Soru sıfatı nedir?

Sıfatlarda küçültme nasıl yapılır?

Addan türemiş sıfat nedir?

Ad soylu sözcükler nelerdir?

Küçültme sıfatı türeten ekler nelerdir?

Küçültme adı ile küçültme sıfatı arasında ne fark vardır?

Küçültme adları adlara getirilen -cik, -ciğim, -ceğiz ekleriyle yapılır.

ada-cık, anne-ciğim, kadın-cağız...

Küçültme sıfatları ise sıfatlara getirilen -cik, -ce, -imsi, -imtırak ekleriyle yapılır.

kısa-cık saç, büyük-çe ev, yeşil-imsi elma, ekşi-mtırak erik...

Küçültme adları ve küçültme sıfatlarında unutulmaması gereken en önemli nokta sözcüklerde ad ve sıfat olma koşullarıdır.

Başka bir söyleyişle  bir sözcük -cik, -ce, -imsi, -imtırak eklerini almış olsa da bir adı belirtmediği sürece küçültme sıfatı olamaz.

Çocuğun saçları kısacıktı. / ad
Onların evleri de büyükçeymiş. / ad
Odaları biraz yeşilimsi yapalım. / zarf
Getirdiğin erikler ekşimtırak çıktı. / zarf

Birleşik sıfat nedir?

Sıfatlar yapıları bakımından kaça ayrılır?

Sıfatlar yapıları bakımından ''basit, türemiş ve birleşik'' olmak üzere üçe ayrılır.

eski bina / basit sıfat
büyü-k tarla / türemiş sıfat
bir-kaç öğrenci / birleşik sıfat

Aynı türden sıfatlar arasına hangi noktalama işareti konur?

Sıfatlar kaça ayrılır? - Kamil Baki

Sıfatlar  niteleme sıfatı ve belirtme sıfatı olmak üzere ikiye ayrılır.

ağır iş / niteleme sıfatı
öteki adam / belirtme sıfatı

Belirtme sıfatları işaret sıfatı, belgisiz sıfat, soru sıfatı ve sayı sıfatı olmak üzere dörde ayrılır.

bu ev / işaret sıfatı
bazı insanlar / belgisiz sıfat
hangi kitap / soru sıfatı
iki elma / sayı sıfatı

Sayı sıfatları asıl sayı sayı, sıra sayı, kesir sayı ve üleştirme sıfatı olmak üzere dörde ayrılır.

on üç yıl / asıl sayı sıfatı
beşinci kat / sıra sayı sıfatı
yüzde on pay / kesir sayı sıfatı
beşer kalem / üleştirme sıfatı