Tamlananı ortak ad tamlaması nedir? - Kamil Baki

 

Ad tamlamalarında tamlayanlar ortak kullanılabileceği gibi tamlananlar da ortak kullanılabilir.

Sevginin ve saygının tanımını yeniden yapmamız gerekebilir. (sevginin tanımı, saygının tanımı)

Sen bana Türkiye'deki şehir ve köy hayatı ile ilgili biraz bilgi ver. (şehir hayatı, köy hayatı) 

Başarının da başarısızlığın da temelinde aynı faktörler vardır, diyebilir miyiz? (başarının temeli, başarısızlığın temeli)

Müdür, Özgür'ün ya da Orhan'ın idareye dilekçe vermesi gerektiğini söyledi. (Özgür'ün idareye dilekçe vermesi, Orhan'ın idareye dilekçe vermesi)

''Ad tamlamaları'' başka bir adın sıfatı olabilir mi?

Sıfat tamlamaları başka bir adın sıfatı olabilir mi?

Ad Tamlamalarında Tamlayanın Düşmesi - Kamil Baki

Tamlayanı zamir olan ad tamlamalarında tamlayan genellikle söylenmez. Bu türden tamlayanı söylenmemiş ad tamlamalarına tamlayanı düşmüş ad tamlaması denir.

Onun ceketi  okulda kalmış. / tamlayanı zamir olan ad tamlaması
Ceketi okulda kalmış. / tamlayanı düşmüş ad tamlaması
Bizim evimiz buraya çok uzak. / tamlayanı zamir olan ad tamlaması
Evimiz buraya çok uzak. / tamlayanı düşmüş ad tamlaması
Annem sürekli benim hareketlerimi eleştirir. / tamlayanı zamir olan ad tamlaması
Annem sürekli  hareketlerimi eleştirir. / tamlayanı düşmüş ad tamlaması


Aşağıdakilerin hangisinde tamlayanı düşmüş bir ad tamlaması vardır?

A) Gölgeleri düşüyor yollara kavakların, çınarların.
B) Hissediliyor artık sıcaklığı yaz mevsiminin.
C) Oğlumun yüreği, yüreğime benziyor, farkında mısın?
D) Sessizliği yaşıyorum hep senin gözlerinde.
E) Mutluğu sana sakladım, ayrılığı karanlık gecelere.


Doğru yanıt: C
yüreğim ( benim yüreğim)


UYGULAMA

Aşağıdaki cümlelerdeki tamlayanı düşmüş ad tamlamalarını bulup işaretleyin.

Ben insanlığımla her zaman gurur duymuşumdur.
Yarın uğrarım demişsin annemlere dün akşam.
Buraya gelmesin bir daha o arkadaşların.
Olayı gözlerimizle gördük, demiş tüm şahitler.
Konuyu bir de anlayacağın dilde anlatacağım.
Kalemi öğretmeni vermiş sınavdan önce.
Vallahi sözleriniz hepimizi derinden yaraladı.
Bu tür eylemlere yasalarınız izin vermiyor, anladığım kadarıyla.
Gömleğin de pek güzelmiş, hani.Ben insanlığımla her zaman gurur duymuşumdur.


Yarın uğrarım demişsin annemlere dün akşam.
Buraya gelmesin bir daha o arkadaşların.
Olayı gözlerimizle gördük, demiş tüm şahitler.
Konuyu bir de anlayacağın dille anlatacağım.
Kalemi öğretmeni vermiş sınavdan önce.
Vallahi sözleriniz hepimizi derinden yaraladı.
Bu tür eylemlere yasalarınız izin vermiyor, anladığım kadarıyla.
Gömleğin de pek güzelmiş, hani.
Annesi biraz önce bizi aradı.

Zamirler ve Ad Tamlamaları - Kamil Baki

Zamirler adlara en yakın sözcüklerdir. Adlar gibi ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan olabilirler.

Biz herkesin sorunuyla ilgilenmek zorundayız. / tamlayanı zamir olan ad tamlaması (herkesin sorunu)

Öğrencilerin birçoğu bugün de derse geç kalmış / tamlananı zamir olan ad tamlaması (öğrencilerin birçoğu)

Bu da neyin nesi böyle? / tamlayanı ve tamlananı zamir olan ad tamlaması (neyin nesi)

⭐Kamil Baki - Dil ve Anlatım Bilgisi / Adlarla (İsim) İlgili Konu Anlatımları

Zincirleme ad tamlaması nedir? - Kamil Baki

En az üç ad ya da zamirden oluşan ad tamlamalarına zincirleme ad tamlaması denir.

kapı kolunun rengi (ad-ad-ad) zincirleme ad tamlaması
sınıf öğretmenlerinin hepsi (ad-ad-zamir) zincirleme ad tamlaması
şunun çantasının derisi (zamir-ad-ad) zincirleme ad tamlaması

Zincirleme ad tamlamalarında ya tamlayan ya tamlanan mutlaka bir ad tamlamasından oluşur.

öğretmenin / not defteri (tamlananı belirtisiz ad tamlaması olan zincirleme ad tamlaması)
çalışma kitabının / içeriği (tamlayanı belirtisiz ad tamlaması olan zincirleme ad tamlaması)
kimya öğretmeninin / çalışma şekli (tamlayanı ve tamlananı belirtisiz ad ad tamlaması olan zincirleme ad tamlaması)

Zincirleme ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan sıfatlar tarafından nitelendirilebilir ya da belirtilebilir.

eski kapı kolunun yeni rengi (eski / sıfat, yeni / sıfat)

Ad tamlamaları başka bir adın sıfatı olabilir mi?

Tamlayan (tümleyen) nedir? - Kamil Baki

Ad tamlamalarında temel ögeyi (tamlanan) anlam yönünden tamamlayan yardımcı ögeye tamlanan (tümleyen) denir.

öğretmenin defteri / belirtili ad tamlaması
okul girişi / belirtisiz ad tamlaması
çelik tencere / takısız ad tamlaması
İzmir'in şehir yapısı / zincirleme ad tamlaması

Not: Türkçede tamlayan önce, tamlanan sonra gelir. Ancak şiir dilinde, devrik anlatımlarda tamlayanla tamlanan yer değiştirebilir.

Yorgunluğunu yaşıyor şimdi yüreğim geçmiş günlerin. / geçmiş günlerin yorgunluğu

Belirtili ad tamlaması nedir?

Zamirler tamlayan olabilir mi? - Kamil Baki

                                               

Zamirler ad tamlamalarında tamlayan da tamlanan da olabilir.

Herkesin derdiyle uğraşmayı pek sever. / zamir-tamlayan
Biz senin bakışını seviyoruz. / zamir-tamlayan
Buranın havası sana yarıyor. / zamir-tamlayan

Zamirler tamlanan olabilir mi? - Kamil Baki

Zamirler ad tamlamalarında tamlayan da tamlanan da olabilir.

Günümüzde insanların çoğu bilgisayarla çok küçük yaşta tanışıyor. / zamir-tamlanan
Ayağımın şurası çok acıyor. / zamir-tamlanan
Bunları şairin kendisi söylüyor. / zamir-tamlanan

Tamlananı eylemsi olan ad tamlaması nedir? - Kamil Baki

Eylemsiler ad soylu sözcüklerdir. Adlarla birlikte ad tamlaması kurar ve bu tamlamalarda tamlayan ya da tamlanan olabilir.

Ben şiir oku-y-uş-u-n-u beğendim. / tamlananı eylemsi (adeylem) olan belirtisiz ad tamlaması
Ahmet-in konuş-ma-s-ı değişti.  / tamlananı eylemsi (adeylem) olan belirtili ad tamlaması
Anne-m-in ara-y-an-ı eksik olmaz.  / tamlananı eylemsi (sıfateylem) olan belirtili ad tamlaması

Tamlayanı eylemsi olan ad tamlaması nedir? - Kamil Baki

Eylemsiler ad soylu sözcüklerdir. Adlarla birlikte ad tamlaması kurar ve bu tamlamalarda tamlayan ya da tamlanan olabilir.

Gid-iş yol-u-n-u beğenmedim. / tamlayanı eylemsi (adeylem) olan belirtisiz ad tamlaması
Haydi bakalım, çalış-ma vakt-i geldi. / tamlayanı eylemsi (adeylem) olan belirtisiz ad tamlaması
Çalış-an-ın sorun-u bitmez. / tamlayanı eylemsi (sıfateylem) olan belirtili ad tamlaması

Tamlananı zamir olan ad tamlaması nedir? - Kamil Baki

Zamirler adlar gibi ad tamlamalarında tamlanan görevlerini üstlenebilirler.


Öğrencilerin bazısı derslerse girmiyormuş. / tamlananı zamir olan ad tamlaması
tamlayan     tamlanan
ad                zamir
Kitapların birçoğu hatalı basılmış. / tamlananı zamir olan ad tamlaması

tamlayan   tamlanan

ad               zamir

Bu kampa futbolcularımızın hepsi katılacak.
Apartmanın tümü sizden şikayetçi.
Kardeşine yemeğin birazını ayırmayı unutma.
Soruların çoğu çok kolaydı.
Bu çocuğun nesi var?
Adamın biri seni soruyor.